کلامی از امیر المومنین (کلام ۶۰ از کلمات قصار نهج البلاغه)

farhangnews_113209-319211-1423210106
کلامی از امیر المومنین (کلام ۵۹ از کلمات قصار نهج البلاغه)
15 November 2015
20120620144542295_abass-hosein-9
سخنرانی تاسوعا سال ۸۸
15 November 2015

کلامی از امیر المومنین (کلام ۶۰ از کلمات قصار نهج البلاغه)

298631_559_0

بسم الله الرحمن الرحیم

«وَ قالَ (ع): اَللِّسانُ سَبُعٌ إِن خُلِّىَ عَنهُ عَقَرَ». کلام ۶۰ از کلمات قصار نهج البلاغه.

امیرالمؤمنین (ع) می‌فرماید: زبان درنده است که اگر رهایش کردی انسان را می‌درد. بطور کلی درباره‌ی زبان، سخنان و احادیث و روایات زیادی وجود دارد و این کلام امیرالمؤمنین (ع) تشبیه بسیار جالبی است، اعضاء و جوارح بدن هر کدام در گناه کردن برای ما خطراتی دارند و زبان در میان این اعضاء از همه خطرناک‌تر است زیرا اگر بخواهیم با دیگر اعضاء بدن عمل خلافی را انجام دهیم احتیاج به یک آمادگی دارد امّا زبان بسیار آزاد و رها و بدون تکلّف هر کلامی را که بخواهد می‌تواند بگوید، بنابراین دستورات فراوانی هم از ائمه (ع) و بزرگان و علماء درباره‌ی زبان وجود دارد و حتّی مادیون هم سفارشاتی درباره‌ی زبان کرده‌اند، یکی از بزرگان هندوستان نقل کرده که سخن و گفتار اگر نقره باشد سکوت همچون طلا است یعنی سخن گفتن هر اندازه خوب باشد، سکوت و نگهداری زبان اهمیّت بیشتری دارد.

سخن گرچه هر لحظه دلکش‌تر است         چو بینی، خموشی از آن بهتر است

****

امیرالمؤمنین (ع) زبان را به درنده‌ای تشبیه کرده است که اگر انسان با یک درنده روبرو شود بسیار مراقبت می‌کند که از آن درنده آسیبی نبیند، امیرالمؤمنین (ع) در جای دیگری از نهج البلاغه درباره‌ی نشانه‌های مؤمن و منافق می‌فرماید: «المُؤمِنُ لِسانُ وَراءَ قَلبِهِ و المنافِقُ قَلبُهُ وَراءَ لِسانِهِ» زبان مؤمن پس قلب اوست و قلب منافق پس زبان اوست یعنی مؤمن وقتی می‌خواهد سخنی بگوید ابتدا با قلبش فکر می‌کند و سخنش را می‌سنجد سپس بر زبان می‌آورد امّا منافق اینگونه نیست.

حدیث دارد که: «لَا یَجِدُ عَبْدٌ طَعْمَ الْإِیمَانِ حَتَّى یترُکَ الکذبَ هَزْلَهُ وجِدَّهُ» هیچ بنده‌ای مزه‌ی ایمان را نمی‌چشد مگر اینکه دروغ را چه جدی و چه شوخی‌، ترک کند. حدیث دارد که امیرالمؤمنین (ع) به یکی از فرزندانش می‌فرماید: «لا تَمَزَّح وَ یَذهَب بَهاؤُکَ» از شوخی و مزاح بپرهیز که ارزش تو را کم می‌کند. پیغمبر اکرم (ص) می‌فرماید: خداوند در روز قیامت زبان را عذابی می‌کند که هیچ یک از اعضاء بدن را آنگونه عذاب نمی‌کند، سخت‌ترین عذاب‌ها برای زبان است.

امام باقر (ع) به ابوذر فرمود: «یا أباذَر! یا مُبْتَغِی الْعِلْمِ إنَّ هذا اللِّسانَ مِفْتاحُ خَیْرٍ وَ مِفْتاحُ شَرِّ فَاخْتِمْ عَلَى لِسَانِکَ کَمَا تَخْتِمُ عَلَى ذَهَبِکَ وَ وَرِقِکَ» ای اباذر! ای جوینده‌ی علم، زبان هم کلید خیر است و هم کلید شر، همانگونه که مال و ثروت خود را مُهر می‌کنید که مبادا کسی به آن دستبرد بزند زبان خود را هم مُهر کن. زبان بسیار خطرناک است و همانگونه که امیرالمؤمنین (ع) فرمود: همچون درنده‌ای است که اگر از آن مراقبت نکنیم هم خود انسان را می‌درد و هم دیگران را.

سعدی در گلستان داستانی نقل می‌کند که:

شنیـدم عابـدی در کوهســاری         قناعت کـرده از دنیـا به غاری

بدو گفتم بـه شهر انـدر نیایـی؟         کـه باری بنـد از دل برگشایی

بگفت: آنجا پری رویان نغزانـد         چو گل بسیار شد پیلان بلغزند

****

این راهی است برای فرار از گناه امّا راه درست و شرعی نیست زیرا اسلام از ما خواسته در اجتماع زندگی کنیم و امر به معروف و نهی از منکر کنیم امّا در عین حال خود را از گناه، نگاه داریم و زبانمان را به هر سخنی باز نکنیم. امیرالمؤمنین (ع) می‌فرماید: «راکِبُ الحَرُونَ أسیرُ نَفسِهِ وَ الجاهِلُ أسیرُ لِسانِهِ» کسی که بر اسب سرکش سوار است اسیر نفس خود است، و انسان نادان اسیر زبانش است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>